Εικονογράφηση από το βιβλίο “A che pensi?¨του Laurent Moreau

«5» είναι τα πέντε εικονογραφημένα βιβλία που ένας εικονογράφος βάζει στη δική του, προσωπική λίστα αγαπημένων. Κάθε μήνα, μια ή ένας δημιουργός ανοίγει τη βιβλιοθήκη του και επιλέγει πέντε εκείνα βιβλία – ελληνικά ή ξένα, παλιότερα ή καινούρια, για παιδιά ή ενήλικες. Βιβλία που αγάπησε, που τον συγκίνησαν, που μπορεί να τον επηρέασαν στη δουλειά του ή απλώς που απολαμβάνει να επιστρέφει σε αυτά. Μέσα από τις επιλογές τους και τα μικρά κείμενα που τις συνοδεύουν, παίρνουμε μια μικρή γεύση από τον προσωπικό αναγνωστικό και εικαστικό τους κόσμο: τους δημιουργούς που θαυμάζουν, τις εικόνες που τους έχουν μείνει, τα βιβλία που θα ήθελαν να έχουν πάντα στη βιβλιοθήκη τους. Και μαζί, έχουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε κι εμείς τίτλους και δημιουργούς που ίσως δεν είχαμε συναντήσει μέχρι σήμερα. Ένα μικρό, άτυπο μάθημα εικονογράφησης, λοιπόν. Μια ματιά στον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τα βιβλία εκείνοι που τα κάνουν εικόνα και μια εισαγωγή στον υπέροχο κόσμο της εικονογράφησης, από τους ανθρώπους που τον γνωρίζουν καλύτερα.

Επιμέλεια στήλης: Ζωή Κοσκινίδου

Η Χρύσα Σπυρίδωνος γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε Illustration & Comics / Visual Arts στη Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών του Σπύρου Ορνεράκη και έχει εργαστεί στον χώρο της γραφιστικής και της διαφήμισης, όμως η εικονογράφηση παιδικών βιβλίων ήταν αυτή που τελικά την κέρδισε. Μέχρι σήμερα έχει εικονογραφήσει περισσότερα από τριάντα βιβλία, ενώ η δουλειά της έχει συμπεριληφθεί δύο φορές στις βραχείες λίστες των βραβείων IBBY και των Κρατικών Βραβείων Παιδικού Βιβλίου. Το 2022 απέσπασε το πρώτο βραβείο στην έκθεση «Beam of Light» του ILLUSTRADAYS, του πρώτου ελληνικού φεστιβάλ εικονογράφησης, με το έργο «608». Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με εργαστήρια εικονογράφησης και κεραμικής για παιδιά. Το 2025 δημιούργησε το Not a Robot art lab, έναν χώρο τέχνης για παιδιά, που γεννήθηκε από την ανάγκη της να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η φαντασία έχει χώρο να κινηθεί ελεύθερα, χωρίς «σωστό» και «λάθος» και η τέχνη γίνεται αφορμή για παιχνίδι και πειραματισμό μακριά από την πίεση της τελειότητας.

Η εικονογράφος αφήνει για λίγο πίσω τη δική της δουλειά και τα εργαστήρια και μας παρουσιάζει τα δικά της πέντε αγαπημένα εικονογραφημένα βιβλία και εξηγεί τους λόγους που τα ξεχωρίζει.

The Red Spot — Zhao Mengya, Beijing United Publishing Co., Ltd., 2018
Λατρεύω τα βιβλία με χιούμορ, φαντασία και απρόσμενο τέλος. Το The Red Spot είναι ένα silent book που ανακάλυψα πριν από κάποια χρόνια στην Έκθεση Βιβλίου της Μπολόνια. Ο τίτλος του ήταν στα κινέζικα και μου τράβηξε αμέσως την προσοχή, με αποτέλεσμα να το διαλέξω και να το ξεφυλλίσω. Η ιστορία είναι απλή και καθημερινή, μια κατάσταση με την οποία εύκολα μπορεί κάποιος να ταυτιστεί. Αφορά ένα νεαρό κορίτσι που ξυπνά ένα πρωί με ένα κατακόκκινο σπυράκι στη μύτη. Η αυτοπεποίθησή της γκρεμίζεται και, καθώς δεν μπορεί να το ξεφορτωθεί, ανακαλύπτει διάφορους δημιουργικούς, παράλογους και ξεκαρδιστικούς τρόπους για να το καλύψει κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η εικονογράφηση δεν είναι τυχαία ασπρόμαυρη. Το μόνο χρώμα που εμφανίζεται είναι το κόκκινο, ώστε να τονιστεί το βασικό θέμα του βιβλίου: το κόκκινο σπυράκι. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η φόδρα του βιβλίου, η οποία δεν έχει μόνο διακοσμητικό ρόλο, αλλά λειτουργεί σαν αρχή και τέλος της ιστορίας. Ξεκινά με μια κόκκινη βούλα και τελειώνει με δύο, υπονοώντας ότι η επόμενη μέρα θα φέρει ακόμη μεγαλύτερες προκλήσεις για την ηρωίδα.

A Funny Thing Happened on the Way to School – Davide Calì & Benjamin Chaud, Εκδόσεις: Chronicle Books LLC, 2015
Πρόκειται για την ιστορία ενός αγοριού που ξεφουρνίζει τις πιο απίθανες δικαιολογίες στη δασκάλα του, προκειμένου να της εξηγήσει γιατί άργησε και πάλι να πάει στο σχολείο. Κάθε σελίδα και μια διαφορετική, τρελή και απίθανη ιστορία: γιγάντια μυρμήγκια που του τρώνε το πρωινό, τεράστιοι γορίλες που νομίζουν ότι το σχολικό του είναι μπανάνα, ταξίδια στον χρόνο, ακόμη και απαγωγές από εξωγήινους. Και εδώ το τέλος είναι ανατρεπτικό: μήπως τελικά έλεγε αλήθεια; Το συγκεκριμένο βιβλίο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και silent book, καθώς η εικονογράφηση είναι τόσο ξεκάθαρη και δυνατή, που ουσιαστικά «λέει» τα πάντα. Ένα βιβλίο που ξυπνά τη φαντασία και βάζει ψηλα τον πήχη στο κεφάλαιο “δικαιολογίες”.

Μια απίστευτη μέρα του ταχυδρόμου Ποντίκη – Marianne Dubuc, Εκδόσεις Νεφέλη / σειρά Τσαλαπετεινός, 2018
Αυτό το βιβλίο το έχω ξεφυλλίσει πραγματικά άπειρες φορές και αυτό γιατί κάθε φορά παρατηρώ κάτι καινούργιο. Περιγράφει τις παραδόσεις ενός μικρού ποντικού-ταχυδρόμου σε διαφορετικούς παραλήπτες, τους οποίους συναντά ταξιδεύοντας με το διαστημόπλοιό του. Κάθε σαλόνι και μια διαφορετική συνθήκη. Σε κάποιους κόσμους όλα είναι μικρά, ενώ σε άλλους όλα είναι τεράστια. Παραδίδει αλληλογραφία στη θάλασσα, στα κατασκότεινα νερά της αβύσσου, σε τέρατα, σε ρομπότ, ακόμη και σε χώρες όπου όλα είναι ανάποδα. Κάθε παράδοση αποκαλύπτει έναν διαφορετικό κόσμο που αξίζει να παρατηρήσεις προσεκτικά και να ανακαλύψεις τους δικούς του νόμους, που διέπουν αυτό το μικρό, ξεχωριστό σύμπαν. Ένα βιβλίο που κάθε φορά που το ανοίγεις μπορεί να σου αποκαλύψει μια καινούργια λεπτομέρεια.

Το Νησί του Παππού – Benji Davies, Εκδόσεις Ίκαρος, 2015
Ένα βιβλίο που με έχει συγκινήσει πολύ, με την ευαισθησία με την οποία προσεγγίζει ένα τόσο δύσκολο θέμα, όπως είναι η απώλεια. Παράλληλα, με έχει κάνει να θαυμάσω ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο ο δημιουργός διαχειρίζεται την εικόνα. Το αγόρασα επειδή μου άρεσε πολύ η εικονογράφησή του, που είναι χαρούμενη και φωτεινή, χωρίς να γνωρίζω εξαρχής το θέμα του. Όταν το διάβασα, κατάλαβα ότι τίποτα δεν είναι τυχαία εικονογραφημένο· κάθε στοιχείο έχει τον δικό του συμβολισμό. Το βιβλίο μιλά για ένα ταξίδι που πραγματοποιεί ένα μικρό αγόρι μαζί με τον παππού του σε ένα τροπικό, μαγευτικό νησί. Έναν προορισμό για τον οποίο σαλπάρουν και οι δύο, αλλά από τον οποίο επιστρέφει μόνο ο εγγονός. Ο παππούς αποφασίζει να μείνει εκεί για πάντα, γιατί εκεί είναι πραγματικά ευτυχισμένος. Μια ιστορία υπέροχα δοσμένη, για το πού και με ποιον τρόπο μπορούν να συνεχίσουν να ζουν μέσα μας οι αγαπημένοι μας άνθρωποι, όταν δεν βρίσκονται πια κοντά μας.

A che pensi? – Laurent Moreau, Orecchio Acerbo, 2012
Ένα πανέμορφο βιβλίο που ανακάλυψα σε κάποιο ιταλικό βιβλιοπωλείο και με κέρδισε χωρίς καν να γνωρίζω τη γλώσσα. Μπορούσα να καταλάβω τα πάντα μέσα από τις εικόνες. Παρουσιάζει δεκαεννέα πολύχρωμα πορτρέτα διαφορετικών ανθρώπων. Σε κάθε πορτρέτο υπάρχει ένα διπλό φύλλο που ανασηκώνεις και αποκαλύπτει τον εσωτερικό κόσμο του κάθε ανθρώπου: τις σκέψεις του, άλλες περίπλοκες, άλλες απλές και άλλες αστείες. Είναι εικόνες που σε κάνουν να αναρωτηθείς πώς ένας άνθρωπος μπορεί να φαίνεται εξωτερικά και τι πραγματικά μπορεί να κρύβει μέσα στις σκέψεις του. Το τελευταίο σαλόνι αποκαλύπτει μια γενική εικόνα μιας πλατείας, όπου τελικά όλοι αυτοί οι άνθρωποι συνυπάρχουν. Είναι μαζί, αλληλεπιδρούν, αλλά ταυτόχρονα παραμένουν μόνοι μέσα στις σκέψεις τους. Τόσοι διαφορετικοί κόσμοι ο ένας δίπλα στον άλλον. Ένα βιβλίο που, με αυτόν τον απλό και ευφυή εικονογραφικό τρόπο, σε βοηθά να κατανοήσεις τη διαφορετικότητα των ανθρώπων, οι οποίοι μπορεί εξωτερικά να φαίνονται ίδιοι, αλλά μέσα τους κουβαλούν ο καθένας έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο.

ΜΟΙΡΑΣΕ ΤΟ