“5” θα πει τα πέντε πιο αγαπημένα βιβλία ενός εικονογράφου. Κάθε μήνα μία Ελληνίδα ή ένας Έλληνας δημιουργός καλείται να επιλέξει και παρουσιάζει πέντε εικονογραφημένα βιβλία – ελληνικά ή ξένα, καινούρια ή παλιότερα, για παιδιά ή ενήλικες, τα πέντε που αγαπάει πιο πολύ. Μέσα από αυτές τις επιλογές και τα μικρά κείμενα που συνοδεύουν τα βιβλία σαν ένα είδος λεζάντας, παίρνουμε μια μικρή γεύση από τις αναγνωστικές προτιμήσεις των εικαστικών καλλιτεχνών, τα βιβλία των οποίων έχουμε στα σπίτια μας και ξεφυλλίζουμε σχεδόν καθημερινά με ή χωρίς τα παιδιά μας. Μας δίνουν με αυτόν τον τρόπο μια ιδέα από τις επιρροές τους, τους καλλιτέχνες που θαυμάζουν και τα έργα που αγαπούν να έχουν στη βιβλιοθήκη τους. Παράλληλα, μέσα από τις επιλογές αυτές γνωρίζουμε βιβλία και δημιουργούς που ίσως να μην είχαμε συναντήσει ως τώρα. Σαν ένα ταχύρυθμο μάθημα εικαστικών, μια εισαγωγή στον υπέροχο κόσμο της εικονογράφησης, που μόνο οι ίδιοι οι εικονογράφοι μπορούν να προσφέρουν.
Επιμέλεια στήλης: Ζωή Κοσκινίδου
Η Κατερίνα Κρις είναι και συγγραφέας και εικονογράφος παιδικών και εφηβικών βιβλίων. Ξεκίνησε όμως την καριέρα της ως δημοσιογράφος, ενώ μεταπήδησε και στο κομμάτι της διαφήμισης. Με τα πρώτα της βιβλία, τη σειρά με τα «Χμ!» (εκδ. Κέδρος) ήταν δύο φορές υποψήφια για Κρατικό Βραβείο. Ακολούθησαν τα “Αστρικό Χωριό”, “την “Καθαρίστρια Χάος”, “Φραντζ Κλάφτα”, “Φαντασία”, “Μικρή Αλχημίστρια” (όλα εκδ. Πατάκη), ενώ έχει μεταφράσει και δύο βιβλία της Αργεντινής ISOL. Εδώ επιλέγει και παρουσιάζει τα δικά της πέντε αγαπημένα εικονογραφημένα βιβλία, αλλά πριν από αυτό μας στέλνει ένα σημείωμα για το πώς επέλεξε αυτά τα πέντε βιβλία…
“Από τότε που η Κόκκινη Αλεπού μου ζήτησε να της πω τα 5 αγαπημένα μου παραμύθια, με έχει πιάσει μια τρομερή άρνηση. Ανεξήγητη; Μπα, μια χαρά εξήγηση μπορώ να δώσω, προφανώς η επιλογή μόνο 5 βιβλίων δεν είναι απλά δύσκολη, είναι μάλλον ακατόρθωτη -απορώ πώς τα κατάφεραν οι άλλοι εικονογράφοι και απάντησαν με τόση συνέπεια και ακρίβεια! Οι μέρες περνούσαν που λέτε -από την πρόσκληση που έλαβα- και στο μυαλό μου έμπαιναν κι έβγαιναν βιβλία που θα μπορούσαν να αποτελούν τη χρυσή πεντάδα, βιβλία με εντυπωσιακές εικονογραφήσεις, βιβλία που θα μ’ έκαναν να δείχνω “ψαγμένη”, βιβλία που μάζευα τα τελευταία χρόνια σε εκθέσεις παιδικού βιβλίου στο εξωτερικό… Ευτυχώς μετά από την τελευταία μου μετακόμιση -στην οποία έδωσα πάνω από το 50% των βιβλίων μου- τα πράγματα ήταν κάπως πιο εύκολα. Αλλά έπρεπε να βάλω κάποιους όρους. Έτσι, σαν μια άλλη Μαρί Κόντο, άρχισα να χαζεύω τα βιβλία που έχουν απομείνει στις βιβλιοθήκες μου και να αγκαλιάζω μόνο αυτά που ένιωθα πως είναι πιο κοντά στη ψυχή μου. Όχι γιατί είναι εντυπωσιακά ή “ψαγμένα”, αλλά γιατί με συνοδεύουν πάντα στο δημιουργικό μου ταξίδι, τα νιώθω πολύ κοντά μου, είναι το comfort zone μου, το teddy bear μου… Κι έχοντας κάνει όλη αυτήν την εισαγωγή (υπόσχομαι πως θα είμαι πιο σύντομη στα επόμενα βιβλία), ας ξεκινήσουμε…
Peter Rabbit – Beatrix Potter.
Η νούμερο 1 επιρροή πάνω μου είναι η Beatrix Potter. Naι, το παραδέχομαι, η Beatrix ήταν -και θα είναι- η απαλή, μαλακιά κουβέρτα μου, αυτή που δε θα αφήσω ποτέ, όσο ξεχειλωμένη κι αν είναι (κι ας θεωρείται από πολλούς “ξεπερασμένη”, “βαρετή”, “πολύ σνομπ” ή “στον κόσμο της” όπως λένε διάφοροι “αδιάφοροι” κατά τη γνώμη μου… ). Δεν είναι ότι με κέρδισε η ιστορία του Πήτερ Ράμπιτ -ούτε καν- αλλά η ίδια η ιστορία της Beatrix, τα πρώτα σχέδια που έκανε ποτέ, τα προσχέδια που είχε φτιάξει για τον Πήτερ Ράμπιτ, η περιπέτεια της έκδοσής του… Περιττό νομίζω να σας πω το πόσες φορές έχω κλάψει με την ταινιά που είχε γυριστεί για τη ζωή της, ααααχ… Για μένα όλα αυτά ήταν ένας οδηγός για το πώς να φτιάξω το πρώτο πρώτο μου βιβλίο (Σχεδόν τα πάντα για τα Χμ) αλλά και πολλά άλλα από αυτά που ακολούθησαν (κυρίως τη σειρά των μικρών βιογραφιών των Χμ!). Τελικά στο μόνο που κατάφερα να της μοιάσω ήταν στο να έχω κι εγώ ένα ποδήλατο με καλαθάκι μπροστά, το οποίο βέβαια, τις περισσότερες μέρες του χρόνου, μένει σκεπασμένο και σκονισμένο στην αποθήκη. (Και τώρα νιώθω την Κόκκινη Αλεπού να κουνάει εκνευρισμένη την ουρά της, καθώς έχω ξεφύγει εντελώς από το θέμα μας, οπότε συνεχίζω αμέσως με το επόμενο “comfort zone” βιβλίο μου!)
Lady Cottington’s pressed fairy book, Τerry Jones – Brian Froud.
Άλλο ένα “μαλακό” βιβλίο που αγαπώ βαθιά και θέλω να χρησιμοποιώ σαν μαξιλάρι και η αλήθεια είναι πως το εξώφυλλο του είναι τόσο φουσκωτό, που θα μπορούσες να το χρησιμοποιήσεις σαν μαξιλάρι! Lady Cottington’s pressed fairy book, λοιπόν… Ένα παραμύθι για… μεγαλύτερα παιδιά με κείμενα του Terry Jones (αν είστε όσο μεγάλη είμαι κι εγώ θα αναγνωρίζετε φυσικά το όνομα!), εικόνες του καταπληκτικού -έξω από αυτόν τον κόσμο- Brian Froud και χειρόγραφα -τι χειρόγραφα δηλαδή, έργα τέχνης!- από την Ruth Rowland αν και όταν είχα πρωτοδιαβάσει αυτό το βιβλίο, είχα αφήσει τον εαυτό μου να πιστέψω πως πράγματι, αυτό το βιβλίο ήταν το ημερολόγιο της πραγματικής Angelica που προσπαθεί να πιάσει ξωτικά! Κα-τα-πλη-κτι-κό! Μ’ αρέσει που σταδιακά, καθώς μεγαλώνει το παιδί αλλάζει ο γραφικός του χαρακτήρας και αυξάνεται το κείμενο, το βρίσκω εξαιρετικά έξυπνο -ειδικά επειδή μου θυμίζει τη δική μου πορεία στη ζωή καθώς μεγαλώνω, όπου (ξανα)νιώθω περισσότερο “συγγραφέας” απ’ ότι “εικονογράφος”…
Letters from Fairyland, Charles van Shandwyk.
Eδώ τώρα θ’ αρχίζει να γρυλλίζει η Κόκκινη Αλεπού μιας και πάλι θέλω να σας δείξω κάτι που έχει ξωτικά και κάνει το κείμενο εικόνα! Μ’ αρέσει πολύ αυτή η λογική μιας και στα εικονογραφημένα βιβλία πολλές φορές αφήνουμε το κείμενο κάπως “πρόχειρα” στημένο -ή τουλάχιστον δεν ασχολούμαστε πολύ μ’ αυτό, το εμφανίζουμε με μια διακριτική γραμματοσειρά κι αυτό ήταν όλο. Εδώ λοιπόν υπάρχει άλλη μία εξαίρεση. Letters from fairyland του Charles van Shandwyk, ενός καλλιτέχνη που μάλλον είχε απαχθεί από ξωτικά -για να τα ξέρει όλα, απ’ έξω κι ανακατωτά! Το βιβλίο ξεκινάει με την αλληλογραφία του Shandwyk (ναι, το όνομα θυμίζει σάντουιτς!) με ένα παιδί που ρωτάει πληροφορίες για τον κόσμο των ξωτικών! Η έκδοση ικανοποιεί απόλυτα τις αισθήσεις, οι σελίδες είναι από κανονικότατο χαρτί ακουαρέλας οπότε νιώθεις πως ίσως έχεις στα χέρια σου ένα… original έργο τέχνης και φυσικά, υπάρχουν κανονικότατα μικροσκοπικά γράμματα! Οι ζωγραφιές λεπτεπίλεπτες, νιώθεις ότι θα εξαϋλωθούν στα δάχτυλα σου, ευαίσθητες και όμορφες σαν ξωτικά, λίγες και σπάνιες αφού τα ίδια τα χειρόγραφα κείμενα γεμίζουν το χαρτί σαν να ήταν εικόνες. Θυμίζει το πανέμορφο “Father Christmas” όπου τα τρεμουλιαστά γράμματα του Άγιου Βασίλη γίνονται έργα τέχνης από τον ίδιο τον Τόλκιν για τα παιδιά του. Κλαίω.
Χάνσελ & Γκρέτελ, Lorenzo Mattoti.
Να, ορίστε, Κόκκινη Αλεπού, αλλάζω θέμα (για λίγο) και δείχνω αυτό το υπέροχο βιβλίο του πολύ πολύ αγαπημένου μου Lorenzo Mattotti. Αυτός ο καλλιτέχνης έχει πιάσει όλα τα θέματα που θα ήθελα να ασχοληθώ κάποτε -ή τέλος πάντων σε μια άλλη ζωή… Αυτή η κατασκότεινη εικονογράφηση του χιλιοζωγραφισμένου παραμυθιού Χάνσελ & Γκρέτελ είναι πραγματικά το κάτι άλλο. Έχω περάσει ώρες κοιτώντας τις χοντρές πινελιές του Mattotti και προσπαθώντας να φανταστώ τη δημιουργικές μάχες που έδωσε μέσα του μέχρι να φτάσει σ’ αυτό το αποτέλεσμα…
Βernard Benson, Το μονοπάτι της ευτυχίας.
Και τελειώνουμε με άλλη μία “κουλή” επιλογή μου, βεβαίως βεβαίως! Η συνάντηση μου με αυτό το βιβλίο ήταν τελείως τυχαία: πριν από πολλά χρόνια, σε κάποιο γύρισμα και στις ατέλειωτες ώρες αναμονής, ο ιδιοκτήτης του σπιτιού μου έδειχνε τα αγαπημένα του βιβλία για παιδιά (κάτι σαν αυτό που κάνουμε τώρα!). Ένα από αυτά ήταν αυτό εδώ το οποίο μου προκάλεσε αμέσως το ενδιαφέρον. Τι μ’ αρέσει σ’ αυτό το “παλιακό” φαινομενικά βιβλίο; Η ιδέα πως μπορείς να κάνεις ένα φιλοσοφικό κείμενο πολύ προσιτό σε παιδιά κάθε ηλικίας! Το “στήσιμο” του βιβλίου κάνει τον μεγάλο όγκο του κειμένου να δείχνει περισσότερο σαν ένα μεγάλο παιδικό γράμμα παρά με κανονικό βιβλίο (ξέρω, έχω κόλλημα με τα γράμματα, ίσως να χρειάζομαι τα ΕΛΤΑ για χορηγούς!). Στο σήμερα, θα το ταύτιζα -σαν στιλ- με τα βιβλία της Φρανσουάζ Μπουσέ -αν και η ίδια έχει πολύ πιο χιουμοριστικό τόνο φωνής από τον πιο “ποιητικό” Benson… Φυσικά και έχω (και) “Το βιβλίο της ειρήνης” του ιδίου, τι ερώτηση είναι αυτή; (Το οποίο -να σημειώσω- πως γράφτηκε από έναν άνθρωπο που ήταν πιλότος μαχητικού στο Β΄Παγκόσμιο αλλά και σχεδιαστής πυραύλων! Τρομερή μεταστροφή χαρακτήρα, έτσι δεν είναι;)
