Όσο εργαζόμουν ως νηπιαγωγός, τύχαινε πολλές φορές να συναντήσω παιδιά εκτός σχολείου. Συχνά με κοίταζαν με μάτια γεμάτα έκπληξη και απορία; «Α! Η κυρία Σοφία!», έλεγαν, αλλά η κρυμμένη ερώτησή τους ήταν «υπάρχουν δασκάλες και εκτός σχολείου;» Στο μυαλό των μικρών παιδιών οι δασκάλες είναι πλάσματα του σχολείου. Υπάρχουν όσο λειτουργεί το σχολείο. Κυκλοφορούν μόνο στις σχολικές αίθουσες, στους διαδρόμους και στις αυλές. Μερικές από αυτές μπορεί να έχουν βαρύ βηματισμό και δυνατή φωνή, όπως η κυρία Δράκου στο βιβλίο του Πίτερ Μπράουν «Η δασκάλα μου είναι τέρας…όχι δεν είμαι***».
Συχνά οι δασκάλες αποκτούν εξωπραγματικές διαστάσεις στα μυαλά των παιδιών. Μπορεί να γίνουν πράσινες, ογκώδεις, με σουβλερά δόντια, με μάτια που κοιτάζουν αυστηρά και φωνή βροντερή που αποτυπώνεται με κεφαλαία γράμματα και μεγάλη γραμματοσειρά. Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα για τον Αριστοτέλη, έναν μάλλον «άτακτο» μαθητή που πετάει σαΐτες την ώρα του μαθήματος οι οποίες, για κάποιον λόγο, εκνευρίζουν την κυρία Δράκου!
Τι συμβαίνει, όμως, όταν το Σαββατοκύριακο ο Αριστοτέλης πάει βόλτα στο πάρκο κοντά στη λιμνούλα με τα παπάκια και συναντά την κυρία Δράκου; Μερικές φορές, ενδεχομένως, οι δασκάλες ξεχνούν ότι μπορεί να δουν παιδιά και εκτός σχολείου! Αυτή η έκπληξη λειτουργεί αμφίδρομα. Και τώρα τι γίνεται; Ο Αριστοτέλης δε φεύγει, κάθεται σε απόσταση στο ίδιο παγκάκι που κάθεται η κυρία Δράκου. Η αμηχανία αποτυπώνεται υπέροχα στα βλέμματα και των δυο. Και τώρα τι κάνουμε; Ο Αριστοτέλης σηκώνει το χέρι του για να μιλήσει. Έτσι έχει μάθει. Η δασκάλα εξηγεί ότι το πλαίσιο έχει αλλάξει. Δεν είμαστε στο σχολείο. Δε χρειάζεται να σηκώσει το χέρι. Περίεργη όμως ρωτάει το παιδί τι ήθελε να πει.
«Τι ήθελες να πεις», ρωτάει η δασκάλα και η απάντηση είναι «γεια σας κυρία Δράκου»! Οι ενήλικες αναγνώστες χαμογελούν! Σηκώνουμε το χέρι ακόμα και για να χαιρετήσουμε;! Στη συνέχεια ο Αριστοτέλης κάνει ένα κομπλιμέντο για το καπέλο της κυρίας και έπειτα παραδέχονται και οι δύο ότι είναι περίεργο που συναντιούνται εκτός σχολείου.
Στη συνέχεια μια σειρά τυχαίων περιστατικών επιτρέπουν στη δασκάλα και τον μαθητή να ξαναγνωριστούν. Ο αέρας παίρνει το αγαπημένο καπέλο της κυρίας, ο μαθητής το σώζει πριν αυτό προσγειωθεί στη λίμνη. Η κυρία αναγνωρίζει το παιδί ως «ο ήρωας της», έπειτα παίζουν με τα παπάκια ακόμα και με μια σαΐτα! Ο «Αριστοτέλης» αποκαλείται χαϊδευτικά «Τέλης» και η δασκάλα σταδιακά αποχρωματίζεται. Τα χαρακτηριστικά της λειαίνουν. Η εικονογράφηση εδώ προσφέρει τη δική της ιδιαίτερη αφήγηση. Η κυρία Δράκου παύει να είναι πράσινη και ογκώδης. Εξαφανίζονται και τα τελευταία σουβλερά της δόντια. Πλέον δεν μοιάζει με δεινόσαυρο ή δράκο, αλλά με μια συμπαθητική, νέα κοπέλα.
«Είναι η δασκάλα τέρας;». Μια τέτοια ερώτηση δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να εκφράσουν δικά τους βιώματα. Συχνά αναφέρουν φορές που κάποια δασκάλα τους έκανε παρατήρηση ή τους έβαλε τιμωρία. Πόσο ογκώδεις στα μάτια των παιδιών, όμοιοι με πράσινοι δράκοι, φαίνονται οι δάσκαλοι όταν φωνάζουν με κεφαλαία γράμματα «ΗΣΥΧΙΑ» ή όταν απειλούν ότι «τα παιδιά που πετάνε σαΐτες στην τάξη δε θα βγουν διάλειμμα»;
«Τι κάνει κάποιον να είναι τέρας;». Φταίει άραγε το σχολικό πλαίσιο; Οι κανόνες που ενδεχομένως «επιβάλλονται» αντί να συμφωνούνται από όλους τους εμπλεκόμενους; Οι δυνατές φωνές που στα αυτιά των παιδιών ακούγονται σαν μουγκρητά; Φταίνε, όμως, μόνο οι δάσκαλοι; Οι μαθητές έχουν μερίδιο ευθύνης; Ο διάλογος μεταξύ παιδιών και δασκάλων προσφέρει, αμφίδρομα, ευκαιρίες για ενσυναίσθηση και αυτοκριτική. Μέσα από συζήτηση οι μαθητές μπορούν να κατανοήσουν ότι οι δάσκαλοι είναι επίσης άνθρωποι με τις καλές και κακές μέρες τους. Μπορεί κάποιες φορές να αδικήσουν κάποιο μαθητή ή να φωνάξουν. Οι δάσκαλοι γνωρίζουν ήδη (ή οφείλουν να μάθουν) πώς να «μπαίνουν στα παπούτσια των μαθητών τους». Έχουν όλοι ταϊστεί με «μαθητοκεντρική παιδαγωγική». Μήπως χρειάζεται και οι μαθητές να μάθουν πως να μπαίνουν στα παπούτσια των δασκάλων τους; Πότε χρειάζεται να κάνουμε ένα βήμα πίσω; Ο διάλογος βοηθά εκπαιδευτικούς και μαθητές να ξανασυστηθούν και να γνωρίσουν ο ένας τον άλλο καλύτερα.
«Μπορεί να μοιάζουμε με τέρατα σε κάποιο χώρο αλλά όχι σε έναν διαφορετικό;». Η φύση κάνει το θαύμα της. Λίγο οι ήχοι της, ο καθαρός αέρας που παίρνει το καπέλο της κυρίας βοηθούν το μαθητή να γίνει «ήρωας». Πόσο ανάγκη έχουν οι μαθητές να δείξουν ακόμα και σε μια κυρία «τέρας» ότι νοιάζονται γι’ αυτή και το καπέλο της! Μήπως απαιτείται πιο συχνή αλλαγή πλαισίου; Περισσότερες εκδρομές, περισσότερος αυθορμητισμός, περισσότερες ευκαιρίες για κατανόηση του άλλου;
«Τελικά, πόσος χρόνος χρειάζεται για να γνωρίσουμε τον άλλο και να αλλάξουμε τη γνώμη που έχουμε γι αυτόν;». Κυρίως, όμως, πόσος χρόνος χρειάζεται ώστε να αρχίσει η κυρία Δράκου να πρασινίζει πάλι και ο Τέλης να γίνεται ξανά ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ;
***Το βιβλίο του Πίτερ Μπράουν «Η δασκάλα μου είναι τέρας…όχι δεν είμαι» κυκλοφόρησε το 2017 από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Μαρίας Παπαγιάννη και αν και είναι εξαντλημένο από τον εκδοτικό, πιθανώς να υπάρχουν διαθέσιμα αντίτυπα σε μεμονομένα βιβλιοπωλεία, καθώς και για δανεισμό από βιβλιοθήκες.
