Κείμενο: Στέλλα Μιχαηλίδου
Εικονογράφηση: Χρύσω Χαραλάμπους
Εκδόσεις: Καλειδοσκόπιο
Χρονιά έκδοσης: 2025
Ηλικία: 7+
Το Γατουχάν είναι ένα μικρό νησί που επιπλέει και μοιάζει με γατοπατούσα! Εκεί ζουν (μόνο) γάτες για τετρακόσια χρόνια η καθεμιά! Ζουν και ‘βασιλεύουν’ για την ακρίβεια, μιας και δεν κάνουν τίποτ’ άλλο απ’ το να τραγουδούν, να χορεύουν, να παίζουν, να τρώνε, ν’ αγαπιούνται και ν’ αγκαλιάζονται. Όπως όμως και στο ανθρώπινο ‘βασίλειο’, αρκεί ένας για να φέρει την ανατροπή… σύντομα, ο περιορισμός έχει κυριεύσει το Γατουχάν, η συμπόνοια και τα χαμόγελα έχουν δώσει τη θέση τους στην απομόνωση και στη θλίψη. Το ποιος θα τους σώσει και πως θα σωθούν, μένει να αποκαλυφθεί διαβάζοντας.
Αν κάποιος θέλει να εξηγήσει στα παιδιά ποια είναι η κοινωνία και η ποιότητα ζωής που θέλουμε και -στον αντίποδα- τί σημαίνει και πώς βιώνεται μια δικτατορία, θα μπορέσει με επιτυχία να το κάνει διαβάζοντάς τους το κείμενο της Στέλλας Μιχαηλίδου. Πρόκειται για μια πολιτική ιστορία δημοκρατίας, πραξικοπήματος και ελευθερίας, ευτυχίας, φόβου και θάρρους. Η φόρτιση που αναπόφευκτα δημιουργείται στον (μικρό) αναγνώστη διαβάζοντας για τον μονάρχη, τον στρατό του και τα δεινά που φέρνουν στον λαό, μετριάζεται τόσο λόγω της αποστασιοποίησης, που μοιραία έρχεται επειδή πρόκειται για γάτες (και όχι για παιδιά ή/και ενήλικες), όσο και μέσω του έμμετρου λόγου που χρησιμοποιείται απ’ την αρχή ως το τέλος. Η επιμελημένη ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία απαλύνει -σαν τα τραγούδια- το συναίσθημα των δυσάρεστων ιστοριών, χωρίς να αφαιρεί την αξία από τα νοήματά τους. Η πλήρης λύτρωση έρχεται αναπάντεχα και εκτυλίσσεται γρήγορα και δυναμικά! Όπως σε όλες (σχεδόν) τις παιδικές ιστορίες, το καλό θα νικήσει. Το «ξεχωριστό» εδώ είναι ότι ο αναγνώστης μαθαίνει πως το θάρρος δεν έχει ηλικία και είναι μεταδοτικό.
Η εικονογράφηση της Χρύσως Χαραλάμπους ανταποκρίνεται στη δύναμη κάθε πτυχής της ιστορίας. Γάτες όμορφες, δυναμικές, χαμογελαστές, με διαφορετικά χρώματα και ασχολίες ζουν σε μια πολύχρωμη πολιτεία. Το σκηνικό αλλάζει, με γκρι και καφέ τόνους, απαγορευτικές πινακίδες, απειλητικά τανκς και ολόσωμες ασπίδες. Το βλέμμα του εξουσιαστή είναι βλοσυρό, το τρίχωμα του στρατού είναι παραλλαγής (!). Αν και ο κιτρινο-κόκκινος ήλιος στο τελευταίο δισέλιδο είναι αυτός που εδραιώνει την ευτυχία στον αναγνώστη, ενθουσιάστηκα με τη δύναμη που έχει η εικόνα του στρατηγού να «πνίγεται» από δύο γράμματα της αλφαβήτα!
Έχοντας 5 χρόνια στη συντακτική ομάδα της Κόκκινης Αλεπούς και 10 χρόνια που διαβάζω στην κόρη μου, ποτέ μέχρι τώρα δεν δυσκολεύτηκα να νοηματοδοτήσω την εικόνα μέσω του κειμένου που τη συνοδεύει, λόγω της διάταξής τους στις σελίδες. Εξηγούμαι: ξεκινώντας η αφήγηση, αναφέρεται -ως εισαγωγή θα έλεγα- το Γατουχάν και το κόκκινο τετράδιο με τις ιστορίες. Γυρνώντας τη σελίδα, ξεκινά η ιστορία μας. Όμως αυτή «διακόπτεται» για να δούμε το κόκκινο τετράδιο, που υποτίθεται ότι φιλοξενεί την ιστορία μας (και όχι το ανάστροφο)! Συνεχίζοντας πιο κάτω, θα βρούμε πολλά τέτοια παραδείγματα: αναφορά στον γκρίζο γάτο, που θα δούμε γυρνώντας σελίδα και εικόνα με τις γάτες που έμαθαν να τον χειροκροτούν, στις προηγούμενες! Η λίστα με τις περιγραφές να προηγούνται «των εικόνων τους» μεγαλώνει, με το γατάκι που γελά, τον Ερχάν με τα γέλια (του) στα αυτιά, τους φρουρούς, τον στρατηγό, τους πυροσβέστες κλπ. Μόνο στις τελευταίες λίγες σελίδες ισορροπεί το βιβλίο και η ιστορία κυλά αρμονικά με τη διαδοχή εικόνων. Έχοντας ειλικρινή απορία για τον λόγο που τέτοια ασυνέπεια κατέληξε στο τυπογραφείο, επιστρέφω στον θαυμασμό μου για την έμπνευση της συγγραφέα, τόσο θεματολογικά, όσο και στιχουργικά, αλλά και για τον τρόπο που επέλεξε η εικονογράφος να «ντύσει» αυτήν την ιστορία. Ελπίζω σε μια επόμενη έκδοση του βιβλίου, με τις δημιουργίες τους να συνδιαλέγονται και να αναβαθμίζουν την αναγνωστική εμπειρία.
