Συγγραφέας: Έβαλντ Φλίσαρ
Εικονογράφος: Χάνα Τίντορ
Μετάφραση: Λάρα Ούνουκ
Εκδόσεις: Βακχικόν
Χρονιά έκδοσης: 2025
Ηλικίες: 15+
«Η Αλίκη στη Χώρα των Τεράτων» δεν είναι ένα συνηθισμένο βιβλίο. Μπορεί να χτίζει πάνω στην ιστορία της γνωστής Αλίκης του Λιούς Κάρολ, που επισκέφτηκε τη Χώρα των Θαυμάτων, μιλώντας – όπως ισχυρίζεται ο συγγραφέας – για το ίδιο αυτό πρόσωπο, μα οι ομοιότητες των δύο βιβλίων σταματούν εκεί.
Ο Φλίσαρ παρουσιάζει την Αλίκη σε ηλικία 12 ετών, πτυχιούχο τριών πανεπιστημίων και επιστήμονα που μελετά τις ανοησίες τις οποίες πιστεύουν οι άνθρωποι. Μετά από μια τυχαία συνάντηση με τον θείο της, τον παγκοσμίου φήμης καθηγητή οικονομικών Άλμογλου, οι δυο τους βρίσκονται – θα έλεγε κανείς «από ένα τερατώδες θαύμα» – στην Ποτερουνία, μια χώρα που δεν ήξεραν καν ότι υπάρχει.
Η Ποτερουνία έχει δικούς της κανόνες, αλλά κυρίως είναι η χώρα του παραλόγου: τα πάντα είναι φτιαγμένα από «πότι», όταν κάποιος σπάει ένα αντικείμενο παίρνει βραβείο, οι άνθρωποι προτιμούν να μετακινούνται με «κροταλοκίνητα» αντί με τα πόδια ώστε να μπορούν να τρακάρουν, αγοράζουν αντικείμενα μόνο και μόνο για να σπάσουν στην είσοδο των καταστημάτων από όπου τα προμηθεύτηκαν… Οι κάτοικοι της Ποτερουνίας έχουν γκρίζα όψη, χαστουκίζονται χωρίς λόγο, αποβλακώνονται αν δεν τους πιάσουν τα εμβόλια. Η Ποτερουνία έχει, όμως, κι ένα άλλο σκοτεινό μυστικό: σιγά-σιγά καταστρέφεται από τα θεμέλια και καθώς βρίσκεται πάνω σε νησί, κινδυνεύει να βυθιστεί και να εξαφανιστεί σαν δεύτερη Ατλαντίδα.
Η Αλίκη με τον θείο της βρίσκονται αρχικά εγκλωβισμένοι στην Ποτερουνία, μετά και ίσως από επιλογή μένουν γιατί θέλουν να βοηθήσουν, αργότερα πάλι θέλουν να φύγουν γιατί τους πιάνει απελπισία και σωτηρία δεν υπάρχει στον ορίζοντα. Η άφιξή τους και η παραμονή τους σ’ αυτή «τη χώρα των τεράτων», ασχέτως αν δεν αποκαλείται ποτέ έτσι στο κείμενο, είναι μια διαρκής περιπέτεια. Μετά τα θαύματα, λοιπόν, που έζησε η Αλίκη με την πένα του Κάρολ, ήρθαν εδώ τα τέρατα… Και μετά τα τέρατα, τι;
Αν ήταν ταινία, θα μπορούσε κάλλιστα να έχει γυριστεί από τον Τιμ Μπάρτον. Ο λόγος του Φλίσαρ διακρίνεται από σαρκασμό κι έντονο μαύρο χιούμορ. Ταυτόχρονα, βέβαια, «Η Αλίκη στη Χώρα των Τεράτων» είναι κι ένα βαθιά πολιτικό βιβλίο με διπλή ανάγνωση: στην επιφάνεια ο αναγνώστης παρακολουθεί την ιστορία της Αλίκης, του θείου της και των Ποτερουνέζων, όμως καθ’ όλη τη διάρκεια έρχεται αντιμέτωπος με κοινωνικά, πολιτικά και ψυχολογικά ζητήματα: προσωπικές φιλοδοξίες απέναντι στο κοινό καλό, ατομικισμός απέναντι στον αλτρουισμό και την αλληλεγγύη, αλόγιστος καταναλωτισμός απέναντι στη σύνεση και πάει λέγοντας. Κι ενώ το βιβλίο μοιάζει να κινείται καθαρά στη σφαίρα της φαντασίας, αναφορές σε χώρες υπαρκτές όπως το Τρινιντάντ και Τομπάγκο, σε ιστορικές ταβέρνες της Λιουμπλιάνα όπως η Σέστιτσα, αλλά και σε υπαρκτά πρόσωπα όπως η Μαντόνα, έρχονται να θυμίσουν πως ίσως η πραγματικότητα από τη φαντασία να χωρίζονται κι εδώ από μια πολύ λεπτή γραμμή.
Η εικονογράφηση της Χάνα Τίντορ περιορίζεται σε κάποια δισέλιδα, που ωστόσο μεταφέρουν άψογα το κλίμα και ακολουθούν πιστά το μαύρο χιούμορ του συγγραφέα και τους τερατώδεις χαρακτήρες του βιβλίου.
Ειδική αναφορά, τέλος, αξίζει η βραβευμένη μεταφράστρια Λάρα Ούνουκ, που εδώ έχει κάνει κυριολεκτικά υπέρβαση. Η Ούνουκ μεταφράζει σε μια γλώσσα που δεν είναι η μητρική της. Χρησιμοποιεί εξαιρετικά πλούσιο λεξιλόγιο, με υποδειγματική σύνταξη και γραμματική, λόγο που ρέει. Δεν μπορώ να έχω εικόνα για το πρωτότυπο, αλλά εξεπλάγην με το πόσο καλογραμμένο ήταν αυτό που διάβασα στα ελληνικά.
Το βιβλίο προτείνεται για εφήβους, που είναι σε θέση – σταδιακά – να αντιληφθούν καλύτερα τα πολλαπλά επίπεδα και νοήματα της ιστορίας. Προτείνεται σίγουρα και για ενήλικες, που μπορούν να γελάσουν και να κλάψουν κατά βούληση με το κωμικοτραγικό της υπόθεσης, καθώς και να περάσουν στον δικό τους αναστοχασμό. Ευχαριστούμε, κ. Φλίσαρ!
