“5” θα πει τα πέντε πιο αγαπημένα βιβλία ενός εικονογράφου. Κάθε μήνα μία Ελληνίδα ή ένας Έλληνας δημιουργός καλείται να επιλέξει και παρουσιάζει πέντε εικονογραφημένα βιβλία – ελληνικά ή ξένα, καινούρια ή παλιότερα, για παιδιά ή ενήλικες, τα πέντε που αγαπάει πιο πολύ. Μέσα από αυτές τις επιλογές και τα μικρά κείμενα που συνοδεύουν τα βιβλία σαν ένα είδος λεζάντας, παίρνουμε μια μικρή γεύση από τις αναγνωστικές προτιμήσεις των εικαστικών καλλιτεχνών, τα βιβλία των οποίων έχουμε στα σπίτια μας και ξεφυλλίζουμε σχεδόν καθημερινά με ή χωρίς τα παιδιά μας. Μας δίνουν με αυτόν τον τρόπο μια ιδέα από τις επιρροές τους, τους καλλιτέχνες που θαυμάζουν και τα έργα που αγαπούν να έχουν στη βιβλιοθήκη τους. Παράλληλα, μέσα από τις επιλογές αυτές γνωρίζουμε βιβλία και δημιουργούς που ίσως να μην είχαμε συναντήσει ως τώρα. Σαν ένα ταχύρυθμο μάθημα εικαστικών, μια εισαγωγή στον υπέροχο κόσμο της εικονογράφησης, που μόνο οι ίδιοι οι εικονογράφοι μπορούν να προσφέρουν.
Επιμέλεια στήλης: Ζωή Κοσκινίδου
Η Μαίρη Καλαμπαλίκα φύτρωσε από έναν σπόρο το 1994. Έπειτα από μια στάση στο Μάρκετινγκ, ξαναβούτηξε στις μπογιές της κι απέκτησε το πτυχίο της στο Sketch-Comics-Cartoon του ΑΚΤΟ. Έκτοτε, έχει εικονογραφήσει παιδικά βιβλία για τις εκδόσεις Ψυχογιός, Μεταίχμιο, Κέδρος, κ.α. Το 2024 κυκλοφόρησε την πρώτη της αυτοέκδοση, με τίτλο “Σπόρος: Φθινόπωρο”, με την οποία απέσπασε το βραβείο Νέου Καλλιτέχνη στα Ελληνικά Βραβεία Κόμικς 2025. Θέλοντας να μεταδώσει την αγάπη της για την τέχνη, κάνει μαθήματα σχεδίου σε παιδιά και ενήλικες. Το 2023 επέστρεψε μάλιστα στον ΑΚΤΟ, αυτή τη φορά σε ρόλο διδασκαλίας. Στον ελεύθερο χρόνο της πίνει πολύ τσάι και ψάχνει πού να χωρέσει όλα τα συμπράγκαλα από τα άπειρα χόμπι της.
Ο Θαυμαστός Κόσμος του Δάσους, Tony Wolf, Pascale Durpé (παιχνίδια), Dami Editore (Italy), Tormont Publications Inc (Canada), 1994.
Κανένα βιβλίο δεν με έχει συνοδεύσει τόσο στη ζωή μου όσο “Ο Θαυμαστός Κόσμος του Δάσους” του Tony Wolf (κατά κόσμον Antonio Lupatelli). Το βιβλίο αυτό έχει ίδια ηλικία με εμένα και πολύ ταιριαστά έχει μορφή βαλίτσας! Και σαν σωστή βαλίτσα έχει αρχίσει να δείχνει σημάδια φθοράς, απόδειξη όλων των ταξιδιών και αναμνήσεων που έχουμε ζήσει παρέα… Τα σχέδια του Lupatelli απεικονίζουν από την καθημερινή ζωή των Νάνων και των Ζώων του Δάσους έως πολεμικές σκηνές με την χώρα των Δράκων! Η ιδιαιτερότητα τους είναι στη λεπτομέρεια και την παράλληλη δράση. Άπειρες μικρές ιστορίες εκτυλίσσονταν σε μία και μόνο εικονογράφηση και μπορούσα με τις ώρες να χαθώ στις σελίδες. Λεπτομερή σχέδια σπιτιών, αυτοσχέδια οχήματα, ευφάνταστα σκηνικά έκαναν τον κόσμο του δάσους να μοιάζει πιο ζωντανός από τον δικό μας. Αυτό το βιβλίο μου έμαθε να αγαπάω την εικονογράφηση και να την βλέπω σαν εξερεύνηση και μια πύλη σε άλλα σύμπαντα.
The Complete Brambly Hedge, Jill Barklem, HarperCollins Children’s Books, 2020
Εκεί που ο Lupatelli με μύησε στην περιπέτεια, η Jill Barklem με εισήγαγε στις ήσυχες καθημερινές στιγμές μιας εξιδανικευμένης απλής ζωής. Ζεστασιά, νοσταλγία, θαλπωρή, είναι μερικές από τις λέξεις που μου έρχονται κατά νου όταν σκέφτομαι τον κόσμο των ποντικιών του Brambly Hedge. Πιο πολύ από ποτέ, λαχταράω να βυθιστώ στις λεπτομερείς ακουαρέλες της Barklem και να ζήσω κι εγώ στην φιλήσυχη κοινωνία του φράχτη, δίπλα στη ζέστη φωτιά και τις σπιτικές μαρμελάδες! Κάθε σελίδα είναι πραγματικά μια οπτική πανδαισία που σου αποκαλύπτει μικρές καθημερινές συνήθειες των ποντικών. Οι εικόνες του Brambly Hedge θα αποτελούν για πάντα μια από τις μεγαλύτερες εμπνεύσεις μου!
Amphigorey, Edward Gorey, Perigee Books, 2004
Τι να πει κανείς για τα έργα του Edward Gorey ή Ogdred Weary ή Dogear Wryde ή κάποιο άλλο από τα πολλά ψευδώνυμα με τα οποία κυκλοφόρησε τα έργα του. Και μιλάμε για εκατοντάδες έργα, επομένως θα με συγχωρέσετε που δεν επέλεξα ένα μόνο και “έκλεψα” διαλέγοντας μια από τις συλλογές του. Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψω τη γαργαλιστική ευχαρίστηση που βιώνω όταν παίρνω στα χέρια μου κάποιο απ’ τα βιβλία του. Χαζογελάω μέσα μου σαν παιδάκι που ετοιμάζεται να κάνει σκανδαλιά. Η πυκνή, νευρική γραμμή της πένας του συμπληρώνει άψογα το σουρεάλ, σκοτεινό, απολαυστικά ασυνάρτητο χιούμορ του. Οι ενίοτε μελαγχολικές και μακάβριες ιστορίες, σε κάνουν να πιστεύεις ότι μάλλον πρόκειται για έργα κάποιας σκοτεινής ιδιοφυίας της βικτωριανής Αγγλίας. Στην πράξη πρόκειται για έναν αλλόκοτο Αμερικανό που έζησε στην Αμερική του ’50 παρέα με τις δεκάδες γάτες του. Κι εγώ λατρεύω καθετί αλλόκοτο, και τις γάτες.
Beautiful Darkness, Fabien Vehlmann, εικονογράφηση Kerascoët, Drawn and Quarterly, 2018
Ε, δε γινόταν να μην συμπεριλάβω τουλάχιστον ένα κόμικ στην λίστα μου! Το Beautiful Darkness είναι όνομα και πράγμα. Εκ πρώτης όψεως μοιάζει με μια παραμυθένια ιστορία με μικρά ανθρωπάκια. Πολύ γρήγορα όμως γίνεται εμφανές ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκοτεινή. Το Beautiful Darkness πλέκει περίτεχνα την ομορφιά της φύσης, την παιδική αθωότητα και το χιούμορ, με τον τρόμο, την φθορά, τον θάνατο και την αρρωστημένη πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Το σχεδιαστικό δίδυμο Kerascoët καταφέρνουν να αποδώσουν την ιστορία άψογα. Μου κάνει πάντα τρομερή εντύπωση πώς “δένουν” τις πανέμορφες λεπτομερείς ακουαρέλες τους με τους καρτουνίστικους εκφραστικούς χαρακτήρες. Ισορροπούν τα ζωηρά χρώματα με εξίσου σκοτεινές παλέτες, το χαριτωμένο με το γκροτέσκο… Όλο το κόμικ είναι μια τεράστια αντίθεση.
The Skull, Jon Klassen, Walker Books, 2023
Πόσο όμορφο και ατμοσφαιρικό! Αγαπώ τις περιορισμένες χρωματικές παλέτες και πλούσιες υφές του Klassen. Ο βασικός λόγος που το επέλεξα όμως, είναι απλός: Θέλω να δω στο ράφι κι άλλες παιδικές ιστορίες, που δεν φοβούνται να αγγίξουν το μακάβριο και το αλλόκοτο. Αισθάνομαι ότι συχνά υποτιμάμε τα παιδιά και τα παιδικά βιβλία πλέον είναι σε μεγάλο βαθμό αποστειρωμένα. Όσο σημαντικές είναι οι ευχάριστες κι ανάλαφρες ιστορίες για τον ψυχικό κόσμο ενός παιδιού, άλλο τόσο είναι οι “τρομακτικές”. Όταν προσεγγίζονται με ευαισθησία και φροντίδα, δίνουν στα παιδιά τον χώρο να εξερευνήσουν δύσκολα ζητήματα όπως η απώλεια, να νικήσουν τους φόβους τους και να ξεπεράσουν προκαταλήψεις, σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Ως παιδί, όσο μου άρεσαν τα χαριτωμένα πράγματα, άλλο τόσο αναζητούσα το τρομακτικό και το “spooky”. Μου εξήπτε τη φαντασία, με προβλημάτιζε και με διασκέδαζε. Ο παιδικός τρόμος έχει πολύ ενδιαφέρον και συνάμα μεγάλη δυσκολία για να βρεις τη σωστή ισορροπία, και είναι κάτι που πολύ θα ήθελα να εξερευνήσω σε μελλοντικά έργα.
