Η βραβευμένη συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση

Πριν λίγο καιρό είδαμε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, ευτυχώς πριν ακόμα αυτά κλείσουν λόγω της πανδημίας, μια νέα σειρά εικονογραφημένων βιβλίων με βιογραφίες σπουδαίων ανθρώπων. Το πρώτο από αυτά είχε θέμα τους αγωνιστές του 1821, ενώ το δεύτερο σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες. Συγγραφέας της νέας αυτής σειράς βιβλίων είναι η Αγγελική Δαρλάση, η οποία μίλησε στην Κόκκινη Αλεπού για τα δύο πρώτα βιβλία της σειράς “Οι μεγάλοι… μικροί“, αλλά και την επικείμενη κυκλοφορία της διασκευής του έργου της Αλκης Ζέη, Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου, σε μορφή graphic novel.

Ας μιλήσουμε αρχικά για τη σειρά «Οι Μεγάλοι… μικροί». Η αλήθεια είναι πως αποτελεί τάση στον χώρο του παιδικού βιβλίου εδώ και μία τριετία τουλάχιστον να κυκλοφορούν βιογραφίες σπουδαίων ανθρώπων, γυναικών και ανδρών, με τέτοιο κείμενο που να γίνεται κατανοητό ακόμα και από πολύ μικρές ηλικίες. Τι διαφορά έχει η σειρά αυτή που δημιουργήσατε σε σχέση με άλλες που κυκλοφορούν στην αγορά;
Οι ιστορίες στη σειρά «Οι Μεγάλοι… μικροί»  αφορούν την παιδική ή εφηβική ηλικία αυτών των σημαντικών ανθρώπων. Είναι ιστορίες που θα μπορούσαν να έχουν ζήσει, και κάποιες τις έχουν ζήσει λίγο πολύ όπως τις περιγράφω ή κάπως ανάλογα. Ταυτόχρονα είναι ιστορίες στις οποίες τα παιδιά-αναγνώστες μπορούν ν’ αναγνωρίσουν παρόμοια ή ανάλογα περιστατικά, καταστάσεις, χαρακτηριστικά  δικά τους ή κάποιου φίλου τους. Σκεφτόμουν ότι το να σου λένε ότι ο τάδε είναι σημαντικός επειδή έκανε αυτό ή το άλλο, όταν είσαι παιδί μπορεί και να μη σου λέει τίποτα. Όταν όμως βλέπεις πως αυτός ο σημαντικός άνθρωπος υπήρξε κάποτε παιδί όπως εσύ και μάλιστα έπρεπε ν’ αντιμετωπίσει μικρά ή μεγαλύτερα προβλήματα και δεν το έβαλε κάτω και τα αντιμετώπισε και προχώρησε στη ζωή του κι έγινε ο τάδε ή η δείνα που θαυμάζουμε, ε, τότε αποκτά άλλο ενδιαφέρον. Ή όταν δεις πως κάποια πράγματα που βιώνουμε στην παιδική μας ηλικία μπορεί να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξη και πορεία μας ως ενηλίκων. Διαβάζοντας, λοιπόν, αυτές τις ιστορίες των παιδιών που αργότερα έγιναν σημαντικοί μπορεί και να παρακινηθείς, να ενδιαφερθείς να μάθεις τι συνέβη σ’ αυτά τα παιδιά μεγαλώνοντας. Και ταυτόχρονα να εμπνευστείς, ώστε να μην το βάλεις κάτω ανεξάρτητα από τις δυσκολίες που τυχόν αντιμετωπίζεις. 

Το κείμενο είναι κατά βάση προϊόν μυθοπλασίας που «πατάει» όμως σε κάποια αφήγηση, κάποιο γεγονός. Δεν παρουσιάζεται δηλαδή απλώς η βιογραφία, αλλά διανθίζεται με στοιχεία λογοτεχνικά. Για ποιον λόγο έγινε αυτή η επιλογή, γιατί όχι μόνο ένα χρονολόγιο των βασικών γεγονότων της ζωής τους;
Οι ιστορίες μου είναι κατά βάση προϊόν μυθοπλασίας, η οποία όμως προκύπτει από πραγματικά βιογραφικά στοιχεία ακόμα και περιστατικά που μπορεί και οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές να έχουν αφηγηθεί (όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των Μπαλάφα, Αγγελόπουλου). Αλλιώς, συνδυάζω τα βιογραφικά στοιχεία ή τις αφηγήσεις της παιδικής ηλικίας και φαντάζομαι το περιστατικό και την ιστορία που θα μπορούσε να προκύψει (όπως π.χ. στην περίπτωση του Κουν, του Τσαρούχη κ.ά). Κι άλλοτε μπορεί να έχω έως κι ελάχιστα στοιχεία κι η ιστορία μου να μου βγει από τη γενικότερη σχέση που αναπτύσσω και την εντύπωση που δημιουργώ απ’ όσα διαβάζω για τον ήρωα της ιστορίας μου (όπως στην περίπτωση της Βάσως Κατράκη ή των αγωνιστών του 1821). Μέσα από τη λογοτεχνία αυτοί οι σημαντικοί άνθρωποι δεν παρουσιάζονται απλώς ως ονόματα, είναι οι ήρωες μιας ιστορίας… Ζωντανεύουν αλλιώς. Αποκτούν άλλη υπόσταση και μπορούμε να τους οικειοποιηθούμε με διαφορετικό και πιο ουσιαστικό τρόπο. Να εμβαθύνουμε αναπτύσσοντας μια προσωπική σχέση με τον πρωταγωνιστή της ιστορίας – κάτι εντελώς διαφορετικό ποιοτικά απ’ ό,τι αν διαβάζαμε απλώς ένα χρονολόγιο.

Τόσο στο βιβλίο «Οι αγωνιστές του 1821» όσο και στο «Οι καλλιτέχνες» υπάρχουν συγκεκριμένα ονόματα που βλέπουμε να παρουσιάζονται. Με ποια κριτήρια γίνεται η επιλογή για το κάθε βιβλίο της σειράς; Ποια ονόματα έμειναν εκτός αν και θα θέλατε να έχουν συμπεριληφθεί;
Βασικό κριτήριο είναι να υπάρχει κάποιο μικρό ή μεγαλύτερο πρόβλημα στην παιδική ή εφηβική ηλικία που να προκύπτει από τα βιογραφικά στοιχεία της συγκεκριμένης προσωπικότητας. Άλλοτε μπορεί να είναι η ορφάνια, άλλοτε τα προβλήματα στο σχολείο, τα προβλήματα στον περίγυρο, τα προβλήματα εξαιτίας του χαρακτήρα τους. Αλλά θα πρέπει να υπάρχει κάποιο τέτοιο στοιχείο που να προκύπτει εμφανώς από το βιογραφικό τους. Αν δεν υπάρχει, δεν επινοώ κάποιο πρόβλημα κι έτσι εγκαταλείπω, αναγκαστικά, τη συγκεκριμένη προσωπικότητα – όσο κι αν τη θαυμάζω. Αυτός ήταν εξαρχής ο οδηγός μου κι ένα βασικό κριτήριο επιλογής των ονομάτων που θα έμπαιναν στη σειρά, σε κάθε βιβλίο. Αλλιώς πραγματικά πώς να διαλέξεις ανάμεσα σε τόσους αγωνιστές, σε τόσους καλλιτέχνες, σε τόσους επιστήμονες κ.λπ. Και σίγουρα έχει να κάνει και με την έμπνευση και με τη μυθοπλασία που μου προκύπτει. Αν μου βγαίνει μια μάλλον αδιάφορη ιστορία, δεν θα τη συμπεριλάβω.

Έναν αγωνιστή που πολύ αγαπώ και ξεχωρίζω, και ο οποίος δεν μπήκε στο βιβλίο μου, είναι ο Νικήτας Σταματελόπουλος, γνωστός ως Νικηταράς. Κι αυτό επειδή, συγκριτικά με άλλους, δεν είχε τόσο δύσκολη ζωή στα παιδικά του χρόνια. Αισιοδοξώ ότι θα γράψω κάποια στιγμή κάτι άλλο που έχω στον νου μου γι’ αυτόν. Όπως επίσης, στο βιβλίο με τους καλλιτέχνες είδατε πως απουσιάζει η τέχνη της Μουσικής. Κι αυτό επειδή εκεί μαζεύτηκαν πολλές κι ενδιαφέρουσες περιπτώσεις, αφού στη Μουσική δεν είναι μόνο οι συνθέτες, αλλά κι οι εκτελεστές, οι μαέστροι, οι τραγουδιστές κ.λπ. Κι έτσι αποφάσισα πως θα γίνει ένα ξεχωριστό βιβλίο γι’ αυτούς.

Θα υπάρξουν κι άλλα βιβλία στη σειρά αυτή, πέρα από τους μουσικούς που ήδη αναφέρατε;
Το επόμενο της σειράς, που θα βγει την Άνοιξη, είναι οι Επιστήμονες (ανάμεσά τους η Αμαλία Φλέμινγκ, ο Γιώργος Παπανικολάου, η Σέμνη Καρούζου, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή). Θ’ ακολουθήσουν Οι Μουσικοί, Οι Πολιτικοί και Οι Λογοτέχνες.