Κείμενο: Ελόι Μορένο
Μετάφραση: Δέσποινα Δρακάκη
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Χρονιά έκδοσης: 2025
Ηλικίες: 11+, 13+
Ένα φανταστικό κοινωνικό δίκτυο, αυστηρά για άτομα κάτω των 18, το Meteen. Η έφηβη Μπέτι με το χαριτωμένο ψευδώνυμο Βitbit, που της κόλλησε ο Άλεξ, ο μεγαλύτερος ινφλουένσερ του δικτύου και ίσως του κόσμου. Η Σάσα, το παιδί-ινφλουένσερ που βρίσκεται παγιδευμένο στη δίνη της δημοφιλίας του. Ο Αόρατος (από το προηγούμενο βιβλίο του Μορένο, που κινείται στο ίδιο σύμπαν), ένα αγόρι που προσπαθεί να συνηθίσει την καινούρια του ζωή με την αναπηρία. Το Iντερνετ. Οι επικίνδυνες προκλήσεις. Οι ψεύτικες σχέσεις που μοιάζουν πολύ αληθινές. Τα εκατομμύρια χρημάτων που κινούνται καθημερινά, από εταιρείες που πλουτίζουν εύκολα εις βάρος των εφήβων και των ανασφαλειών που έχουν, και άλλων που τους δημιουργούν μέσω των social media.
Ένας δυστοπικός μα καθόλου άγνωστος σε μας κόσμος αναδύεται μέσα από τα Δίκτυα του Μορένο. Με αφορμή την εξαφάνιση του Άλεξ, του πιο επιδραστικού ινφλουένσερ του κόσμου, ξετυλίγεται μια δυσοίωνη ιστορία στην οποία πρωταγωνιστές είναι μπερδεμένοι έφηβοι που προσπαθούν να βρουν τη θέση τους στον κόσμο. Πού σταματά η πραγματικότητα και πού ξεκινά η διαδικτυακή ζωή; Κατά πόσο μπλέκονται μεταξύ τους και με ποιο εντέλει τίμημα; Ο Μορένο ακουμπά με ευαισθησία, γνώση και καθαρότητα στην καθημερινότητα των έφηβων παιδιών. Ωστόσο, δε λείπει η σκληρότητα. Σκηνές σεξουαλικής εκμετάλλευσης με διαδικτυακή έκθεση γυμνού, οικονομική εκμετάλλευση από τους ενήλικες, όπου θυσιάζουν ανθρώπινες ψυχές – ενίοτε και ζωές – στο βωμό του κέρδους, ενδεχόμενη παιδοφιλία και ψυχιατρικά νοσήματα είναι μόλις καποια από τα θέματα που πραγματεύονται.
Σε αυτό το πλαίσιο, και ενώ πρόκειται για ένα πραγματικά καλογραμμένο βιβλίο με εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πλοκή, μου φάνηκε λίγο πιο ενήλικο από όσο το περίμενα, δεδομένου ότι αφορά εφήβους. Όχι με την έννοια της σκληρότητας ή της ακαταλληλότητας, καθόλου· μα με την έννοια ότι η οπτική μου φάνηκε περισσότερο εκείνη του γονιού που ανησυχεί για όσα γίνονται, παρά του προβληματισμένου εφήβου. Αυτή την αίσθηση μου ενίσχυσε και μια επαναληπτικότητα στο κείμενο με τις προβληματικές καθημερινές συμπεριφορές των ηρώων, που έμοιαζε να γίνεται για να εντυπωθεί στον αναγνώστη η επικινδυνότητά τους. Βέβαια, δε μιλάμε για διδακτισμό. Το βιβλίο απέχει παρασάγγας από κάτι τέτοιο· ωστόσο, μοιάζει να γράφτηκε εν μέρει σαν προειδοποίηση των ρίσκων και των σκοτεινών πλευρών. Πράγμα που, να μην παρεξηγηθώ εδώ, δεν είναι καθόλου κακό, απλά θεωρώ ότι ενδέχεται να μην αφορά τόσο έναν έφηβο όσο στοχεύει το βιβλίο.
Ο Μορένο μάς απλώνει το χέρι, άλλωστε, και με δύο ακόμα τρόπους, που ευνοούν την αλληλεπίδραση. Ο ένας είναι απόλυτα άμεσος: ζητάει από τον αναγνώστη να του πει την γνώμη του για το βιβλίο, μέσα από τα προσωπικά του social media και το μέιλ του, κάτι που κάνει σε κάθε βιβλίο που εκδίδει. Με αυτόν τον τρόπο, ενδεχομένως διατηρεί μια ανοιχτή και ζωντανή επικοινωνία με το κοινό που στοχεύει. Ο δεύτερος τρόπος είναι πιο έμμεσος, αλλά εμπλουτίζει την εμπειρία της ανάγνωσης: ο συγγραφέας έχει δημιουργήσει μια ειδική μουσική λίστα στο Spotify, την οποία μάς προτείνει να ακούμε κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, μια πρόταση που θεωρώ ότι θα εκτιμηθεί πολύ από τους έφηβους αναγνώστες – και επίσης, διευρύνει την έννοια της διαδικτυακότητας (sic) που είναι διάχυτη στο βιβλίο.
