Κείμενο: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Απόδοση: Κώστας Πούλος
Εικονογράφηση: Έλενα Τσαπρούνη
Εκδόσεις: Παπαδόπουλος
Χρονιά έκδοσης: 2025
Ηλικίες: 7+
“Κανονικά”, ξεκινάει το βιβλίο, “το όνομά του ήτανε Μανόλης”. Αυτό όμως το όνομα είχε χαθεί από καιρό, καθώς όλοι τον φώναζαν Ταπόη, καθώς ο Μανόλης μας είναι άτομο με ειδικές ανάγκες και δεν μίλαγε ποτέ καθαρά· κάθε άλλο, μίλαγε μια δική του “γλώσσα”. “Ταπόης”, λοιπόν, ή στη γλώσσα του Μανόλη “Χταπόδι”. Όλοι τον παρομοιάζουν με χταπόδι αφού, παραμορφωμένος και σωματικά, το ημιπαράλυτο χέρι του λειτουργούσε σαν πλοκάμι χταποδιού κι άμα σε άρπαζε, δεν σε άφηνε με τίποτα, κλείνοντας γύρω σου σαν μέγγγενη. “Γουτού Γουπατού” λέει ο Μανόλης, “του Χριστού, τ’ Άι Βασιλειού”, δηλαδή. Και οι μόνοι που κατανοούν τη γλώσσα του Μανόλη είναι οι λιγοστοί μα πιστοί του φίλοι. Εμείς βρίσκουμε την όμορφη παρέα παραμονή Πρωτοχρονιάς, να έχει ξεχυθεί στους δρόμους να πει τα κάλαντα. Μα, να που παρακάτω παραμονεύει ο νταής της περιοχής, ο Τσηλότατος Γιατρός, σχεδόν ενήλικας, ορφανός και αλήτης…
Η ιστορία του μεγάλου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, τρυφερή και γιορτινή, μας υπενθυμίζεται χάρη στην εξαιρετική σύγχρονη απόδοση του Κώστα Πούλου, που φέρνει στο σήμερα τη γλώσσα του συγγραφέα δίχως όμως να χάνει το νόημα, τον ρυθμό και την ατμόσφαιρα του πρωτότυπου. Μια ιστορία που μας γυρίζει σε άλλες εποχές, που ίσως δεν προλάβαμε να ζήσουμε καν μα κρατάμε καθαρά μέσα μας, μέσω της συλλογικής λαϊκής μνήμης και αφήγησης. Οι χαρακτήρες οικείοι, σαν να ξεπηδούν από εξιστορήσεις της γιαγιάς και λαϊκά παραμύθια: η γρια μάνα του Μανόλη, ταλαιπωρημένη και λατρευτή, η φουρνάρισσα της γειτονιάς, οι παραπέντε αλητάμπουρες του Τσηλότατου Γιατρού, τα καλά, γλυκά παιδιά της διπλανής πόρτας με το έξυπνο σχέδιο. Η ιστορία μιλάει για δικαίωση, όχι για εκδίκηση, για απονομή δικαιοσύνης και συνέπειες. Μιλάει όμως και για συμπερίληψη, για τρυφερότητα και αγάπη, για εκτίμηση των δυνατών στοιχείων του φίλου με τις δυσκολίες. Οι φίλοι του Μανόλη του Ταπόη δεν εκμεταλλεύονται το αγόρι για την σωματική του δύναμη σα να χειρίζονται όπλο ή εργαλείο· τον αγαπούν αληθινά και γελούν καλόκαρδα μαζί του, και τον θαυμάζουν για την σωματική του ικανότητα. Και ο Μανόλης τους ανταποδίδει φυσικά τα όμορφα αισθήματα, είναι φίλος πραγματικός.
Μια ιστορία γραμμένη το 1899, δημοσιευμένη την Πρωτοχρονιά στην εφημερίδα Ακρόπολις, συνεχίζει να αφορά μέχρι σήμερα μικρούς και μεγάλους, δίχως να χάσει τίποτα από το πνεύμα της, που άλλωστε την κάνει διαχρονική. Διότι μιλάει για ανθρώπους και σχέσεις, κατι που δεν αλλάζει ιδιαίτερα στο διάβα του χρόνου. Αλλάζουν οι συνθήκες, οι ανοχές και οι αντοχές· μα όχι το πώς αισθανόμαστε τα πράγματα. Η εικονογράφηση της Έλενας Τσαπρούνη υποδειγματική. Με απόλυτο σεβασμό στον χώρο και τον χρόνο της ιστορίας, η εικονογράφος στήνει ένα μικρό αλλά οικείο και ατμοσφαιρικό σύμπαν που μας ταξιδεύει. Ο Ταπόης έχει αποδοθεί με τρυφερότητα και σέβας στην ιδιόρρυθμη σωματική του παραμόρφωση. Το μπλε και το γκρίζο κυριαρχούν σε όλο το βιβλίο, αλλά δεν μοιάζουν μελαγχολικά· απεναντίας, μοιάζουν κινηματογραφικά, βραδινά, εξοχικά και πρωτοχρονιάτικα.
Πολύ ωραία η επιλογή των εκδόσεων Παπαδόπουλος να διασκευάσουν αριστουργήματα τη ελληνικής λογοτεχνίας για παιδιά. Φαίνεται να είναι ένα στοίχημα που κερδίζεται, καθώς έχει στηθεί με αγάπη και σεβασμό στο πολιτισμικό αποτύπωμα και την διαχρονική αξία των κειμένων. Στην ίδια σειρά κυκλοφορεί και Το μόνο ταξίδι της ζωής του του Γεωργίου Βιζυηνού.
