Η γεωγραφία αποτελεί για πολλά παιδιά ένα από τα πιο δύσκολα σχολικά μαθήματα. Χάρτες, ονόματα, αριθμοί και αποστάσεις συχνά μετατρέπονται σε ένα αγκάθι που απομακρύνει το ενδιαφέρον και τη χαρά της ανακάλυψης. Μπορεί όμως το βιβλίο να λειτουργήσει ως γέφυρα και να βοηθήσει τα παιδιά να αγαπήσουν αυτή την επιστήμη;
Στο αναγνωστικό τοπίο υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Από τα σχολικά εγχειρίδια, που συνήθως αφήνουν περιορισμένο χώρο στη φαντασία, την αφήγηση και την προσωπική εξερεύνηση, έως τα βιβλία γνώσεων, τα οποία ποικίλλουν σημαντικά ως προς το ύφος, το περιεχόμενο και τον τρόπο παρουσίασης της πληροφορίας. Και, βέβαια, υπάρχουν και εκείνα τα βιβλία που μπλέκουν τη γεωγραφία με τη μυθοπλασία: ήρωες που ακολουθούν διαδρομές, ζουν περιπέτειες, ταξιδεύουν σε άγνωστα μέρη και κυνηγούν μυστήρια ή θησαυρούς, μετατρέποντας τη γνώση σε εμπειρία. Σε αυτό το πλαίσιο, η γεωγραφία παύει να είναι απλώς ένα σύνολο δεδομένων και γίνεται ιστορία, ταξίδι και παιχνίδι ανακάλυψης. Στην τελευταία κατηγορία στόχος δεν είναι η απομνημόνευση της πληροφορίας, αλλά η εξοικείωση και η σύνδεση με εικόνες, είναι ένα παράθυρο στον κόσμο.
Η σειρά βιβλίων Κατάσκοποι της Γεωγραφίας από τις εκδόσεις Διόπτρα είναι μια τέτοια περίπτωση και η πρόσφατη κυκλοφορία του νέου τίτλου «Ο μικρός Φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου» (Βαγγέλης Ηλιόπουλος, εικ. Λίλα Καλογερή, 8+) μας μεταφέρει στην Αίγυπτο. Ο Μανόλης και η Ζωή, δύο δεκάχρονα παιδιά, βρίσκονται ξαφνικά να αναζητούν μια διάσημη μούμια. Από το Κάιρο και τις Πυραμίδες της Γκίζας ως την Κοιλάδα των Βασιλέων στο Λούξορ ζουν απίστευτες περιπέτειες, με αρωγό την εφαρμογή του Πορτολάνου με την οποία βρίσκουν πληροφορίες στο Διαδίκτυο. Η αφήγηση θα μπορούσε να είχε ωφεληθεί από περισσότερη αμεσότητα στον λόγο, ωστόσο αυτό δεν εμποδίζει τον μικρό σε ηλικία αναγνώστη να ζήσει την ιστορία νοερά, να αποτελέσει αφορμή για συζήτηση και αναζήτηση πληροφορίας στο πλαίσιο μια τάξης.
Ένα λίγο διαφορετικό βιβλίο γνώσεων υπογράφει η συντακτική ομάδα του φεισμπουκικού γκρουπ «Η γεωγραφία είναι πολύ κουλ» με το Εξερευνώ την Ελλάδα! Θησαυροί και Τοπία της Ελλάδας (εικ. Δανάη Γιατράκη, επιμέλεια Μαρία Μπανούση, 6+). Ο τίτλος θα μπορούσε να είναι «η Ελλάδα σε μια ματιά» καθώς το βιβλίο μας ξεναγεί σε 66 σημεία της Ελλάδας αναμεσά στα οποία θα βρούμε εμβληματικά μνημεία όπως η Ακρόπολη, βουνά όπως ο Όλυμπος και η Πίνδος, νησιά όπως η Μήλος, η Σαντορίνη αλλά και η Σαμοθράκη, το Δέλτα του Έβρου, η λίμνη Τριχωνίδα αλλά και ο Αμβρακικός κόλπος. Εδώ η αμεσότητα στον λόγο κυριαρχεί, εμφανής η εμπειρία της συντακτικής ομάδας από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην έκταση του κειμένου που είναι στη σωστή αναλογία για να μη κουράσει. Και βέβαια τα κύρια χαρακτηριστικά κάθε μέρους τονίζονται ώστε να εντυπώνονται στη μνήμη. Το βιβλίο θα ήταν ωραίο να έκλεινε με έναν επίλογο με στοιχεία, συνδέσμους για περαιτέρω αναζήτηση και ιδέες για εκπαιδευτικές δράσεις. Επιπλέον μου έλειψαν στοιχεία διάδρασης με τον αναγνώστη, όπως ίσως ένας χάρτης σε κάθε σελίδα που θα διευκόλυνε το νοερό ταξίδι του παιδιού με το δάχτυλο στην εικόνα ή και κρυμμένα στοιχεία αναζήτησης στην εικονογράφηση. Ωστόσο, σίγουρα δεν πρόκειται για ένα βαρετό βιβλίο γνώσεων.
Και τα δύο βιβλία κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Διόπτρα.
