Κείμενο: Shoshana Z. Weider
Εικονογράφηση: Claire McElfatrick
Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος
Εκδόσεις: Διόπτρα
Χρονιά έκδοσης: 2025
Ηλικία: 7+
Όπως ίσως αντιλαμβάνεται κανείς από τον τίτλο, πρόκειται για ένα βιβλίο γνώσεων για το σύμπαν. Είναι δομημένο σε πέντε σύντομα κεφάλαια, εκ των οποίων τα πρώτα τρία εστιάζουν σε βασικές γνώσεις γύρω από το σύμπαν, το ηλιακό μας σύστημα και τη γνωστή πραγματικότητα πέρα από αυτό. Τα επόμενα δύο κεφάλαια είναι αφιερωμένα στη δράση του ανθρώπου μέσω της περιέργειάς του να μάθει για τους πλανήτες, να προσεγγίσει το διάστημα, να ανακαλύψει εξωγήινη ζωή ή απλώς να κοιτά τον νυχτερινό ουρανό.
Κάνοντας στον εαυτό μου την ερώτηση «Γιατί άραγε οι οίκοι επιμένουν να εκδίδουν παιδικά βιβλία για το διάστημα, μετά από την ήδη υπάρχουσα και τόσο αξιόλογη ελληνική βιβλιογραφία;», οι απαντήσεις που θα έδινα αφορούν στα ξεχωριστά στοιχεία που είδα σε αυτό το βιβλίο, μέσα από την εμπειρία από -κοντά 20!- σχετικά που έχουν φτάσει σε εμένα, ως μέλος της συντακτικής ομάδας της Κόκκινης Αλεπούς (βλ. πχ εδώ ή εδώ).
Ξεκινώντας από το κείμενο της πλανητικής επιστήμονα και εργαζόμενης στα κεντρικά της NASA, Dr Shoshana Weider, είναι η μνεία στη Γη και στη ματιά προς αυτήν σε αρκετά σημεία του βιβλίου. Δεν αναφέρομαι φυσικά στον πλανήτη μας ως μέρος του ηλιακού συστήματος, αλλά στον τρόπο παρατήρησης και προστασίας της από το διάστημα. Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου στρέφει το βλέμμα από το διάστημα προς τη Γη, μέσω παλαιότερων και νέων δορυφόρων που παρακολουθούν την ποιότητα του αέρα, τα μετεωρολογικά φαινόμενα και την κλιματική αλλαγή. Ούσα η ίδια μέλος της παγκόσμιας ομάδας Παρατηρήσεων Γης (The Group on Earth Observations) έχω συχνά νιώσει την ανάγκη για τη διάχυση των δράσεών μας στο παιδικό κοινό, ως μέρος του επαγγελματικού τους προσανατολισμού, καθώς η κοινότητα έχει μεγάλη ανάγκη από νέες ερευνήτριες και ερευνητές με στόχο τη φροντίδα του πλανήτη μας.
Ένα ακόμη πρωτότυπο κεφάλαιο αφορά την καλλιτεχνική έμπνευση ανθρώπων από το διάστημα και η αναφορά σε ταινίες, ζωγραφικά έργα, βιβλία και το ποίημα που αφορά την αποστολή Europa Clipper. Τέλος, αν και δεν είναι η πρώτη φορά που παιδικό βιβλίο αναφέρεται στα διαστημικά σκουπίδια, ωστόσο ενδιαφέρουσα είναι η εστίαση στην ταυτότητα ορισμένων από αυτά, όπως η φωτογραφική μηχανή μιας αστροναύτη ή η τσάντα εργαλείων άλλης.
Περνώντας στην εικονογράφηση της καλλιτέχνιδας Clair McElfatrick, το διαφορετικό που παρατηρώ είναι ένας εύστοχος συνδυασμός, φωτογραφιών, ρεαλιστικής εικονογράφησης και επεξηγηματικών σκίτσων. Το δισέλιδο που περιγράφει τη Γη τα έχει όλα: από τον πυρήνα ως την ατμόσφαιρά της (σκίτσο) και από τη μέλισσα που επικονιάζει (ζωγραφιά) μέχρι την πιο μακρινή (αληθινή) φωτογραφία του πλανήτη. Ενδιαφέρον έχει το δισδιάστατο διάγραμμα των αστέρων σε σχέση με την θερμότητα και τη λαμπρότητά τους, το οποίο εξηγεί τον κύκλο ζωής τους και τις ομάδες τους.
Η πιο σημαντική φράση που διάβασα στο βιβλίο, αφορά τον πλανήτη μας, την ομόνοια και τη συνεργασία: «Από το διάστημα, τα σύνορα που χωρίζουν τις χώρες δεν είναι ορατά – είμαστε όλοι ο πλανήτης Γη.»
