Κείμενα: Ζηνοβία Βασιλειάδου
Εικονογράφηση: Αχιλλέας Ραζής
Εκδόσεις: Καλειδοσκόπιο
Χρονιά έκδοσης: 2025
Ηλικίες: 5+
Η Ζηνοβία Βασιλειάδη προτείνει να ανοίξουμε το παράθυρο μας και να κοιτάξουμε τον έξω κόσμο. Στην πραγματικότητα μας προτείνει μια μικρή παύση, ένα προσεκτικό βλέμμα στις στιγμές και τα πράγματα που συνήθως προσπερνάμε, μας καλεί να αναμετρηθούμε με όσα επιλέγουμε να δούμε, αλλά ίσως και με όσα αποφεύγουμε. Το βιβλίο «Όλος ο κόσμος ένα παράθυρο» είναι ολόκληρο μία προτροπή για τη φαντασία, την επικοινωνία, τη δύναμη των μικρών στιγμών και της παρατήρης. Και εδώ θέλω να βάλω την εξής στίξη: κατά την ανάγνωσή του σκεφτόμουν πως με οδηγεί διαρκώς στις «Καρτέλες» του Προπ*, που είναι βασισμένες στις βασικές παιδαγωγικές αρχές, όπως η παρατήρηση και η διερεύνηση.
Το βιβλίο δεν είναι μόνο μια λογοτεχνική ιστορία προς ανάγνωση, ανοίγει έναν χώρο- ένα «παράθυρο»- όπου το παιδί μπορεί να παρατηρήσει, να αναρωτηθεί και να αισθανθεί.
Για τη Ζηνοβία Βασιλειάδη το παράθυρο δε λειτουργεί ως ένα μέσο θέασης, αλλά συμβολικά ως μέσο ελευθερίας, φαντασίας και επικοινωνίας με τον κόσμο. Η απέραντη θάλασσα, τα τρένα, οι άνθρωποι και τα ανοιχτά ή κλειστά παράθυρα δημιουργούν μια αίσθηση διαρκούς κίνησης και ζωής ο κόσμος ξεδιπλώνεται ασταμάτητα μπροστά στα μάτια του παιδιού-αναγνώστη. Η συγγραφέας ενθαρρύνει το παιδί να εμπιστευτεί, να σκεφτεί και να δημιουργήσει, αφού γράφει «Βλέπω ό,τι μπορώ να φανταστώ» και έτσι του μαρτυράει πως το βλέμμα μας δεν περιορίζεται μόνο σε όσα υπάρχουν πραγματικά, αλλά μπορεί να δημιουργεί νέους κόσμους, εικόνες και νοήματα. «Και σε προσκαλώ να τα δούμε μαζί…», έτσι η εμπειρία της παρατήρησης δεν παρουσιάζεται ως μοναχική, αλλά ως κάτι που αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν την μοιράζεσαι, όταν ανακαλύπτεις τον κόσμο μαζί με άλλους. Το βιβλίο μιλά τρυφερά για τη συντροφικότητα και τη σημασία του να ανακαλύπτουμε τον κόσμο μαζί με τους άλλους, εξάλλου «ο κόσμος μόνο όταν τον μοιράζεσαι υπάρχει», όπως λέει και ο Τάσος Λειβαδίτης.
Ο Αχιλλέας Ραζής με την εικονογράφηση του σχεδιάζει μια χρωματιστή προέκταση της ιστορίας, η οποία λειτουργεί σαν παράλληλη αφήγηση. Οι εικόνες του δε διακοσμούν απλώς την ιστορία: τα χρώματα, οι μορφές και οι μικρές λεπτομέρειες δημιουργούν πίνακες- χώρους οικειότητας, φαντασίας και συμπερίληψης, όπως η εικόνα με το κορίτσι στο αμαξίδιο που παρατηρεί από το παράθυρό της τη σκιά που χορεύει. Η εικονογράφηση του Ραζή ενισχύει την βασική -για εμένα- ιδέα του βιβλίου, ότι ο κόσμος μπορεί να ιδωθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Κείμενο και εικόνα συνεργάζονται για να προσφέρουν τελικά μια ανάγνωση που καλλιεργεί όχι μόνο τη φαντασία αλλά και την αισθητική ευαισθησία του παιδιού.
Όλος ο κόσμος ένα παράθυρο. Ένα βιβλίο παράθυρο. Ένα παράθυρο που δεν ανοίγει μόνο προς τη θάλασσα, τους ανθρώπους και τις εικόνες του κόσμου, αλλά και προς τις μικρές – μικρές εσωτερικές διαδρομές που διαμορφώνουν την προσωπικότητα και τη φαντασία κάθε παιδιού. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη δύναμη του βιβλίου: ότι το προσκαλεί να κοιτάξει προσεκτικά, σε μικρές παύσεις, τις μικρές στιγμές όχι μόνο σε όσα υπάρχουν γύρω του, αλλά και όσα φωλιάζουν σιωπηλά μέσα του.
*Βλαντιμίρ Προπ: Ρώσος λαογράφος και μελετητής της λογοτεχνίας. Οι 31 Καρτέλες (Λειτουργίες των παραμυθιών) του Προπ αποτελούν παιδαγωγικό εργαλείο για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της δημιουργικής γραφής, συνδυάζοντας βασικές παιδαγωγικές αρχές.
