Εικονογράφηση του Bernardo P. Carvalho για το βιβλίο “D’aqui no passa ningu” (Don’t cross the line) της Isabel Minhós Martins

Οι δικτατορίες, η απαγόρευση βασικών ανθρώπινων ελευθεριών και ό,τι αυτή συνεπάγεται έχουν εμπνεύσει κατά καιρούς πολλούς συγγραφείς. Μπορεί να μην είναι ένα θέμα τόσο διαδεδομένο στον κόσμο του παιδικού βιβλίου όσο, για παράδειγμα, η διαφορετικότητα, αλλά με μια προσεκτική έρευνα μπορεί κανείς να βρει εξαιρετικά παιδικά βιβλία. Τα περισσότερα από αυτά που μιλούν για την περίοδο της χούντας στην Ελλάδα απευθύνονται σε μεγαλύτερης ηλικίας παιδιά, τα περισσότερα είναι προϊόντα μυθοπλασίας, ελάχιστα είναι βιβλία γνώσεων, ενώ τα εικονογραφημένα αποτελούν μειοψηφία και μιλούν κυρίως για την ελευθερία, με αρκετά από αυτά που είχαν κατά καιρούς εκδοθεί, να είναι πλέον εξαντλημένα (π.χ. Το δάσος της Σοφίας Ζαραμπούκα και Τα βραχιόλια των Πουλιών της Ειρήνης Καμαράτου-Γιαλλούση, σε εικ. Αλέκου Φασιανού). Με αφορμή τη σημερινή ημέρα, της επετείου της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου, η Κόκκινη Αλεπού βρήκε παιδικά βιβλία που μιλούν για τις δικτατορίες στην Ελλάδα και τον κόσμο.

 

Η Ντενεκεδούπολη της Ευγενίας Φακίνου είναι ένα έργο που οι περισσότεροι της γενιάς μου έχουμε συνδέσει με την παιδική μας ηλικία. Η ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή: Δεκάδες άδεια ντενεκεδάκια ζουν ήρεμα και ήσυχα στην πόλη τους, την ντενεκεδένια Ντενεκεδούπολη. Την ησυχία τους όμως θα διαταράξει μια μέρα ο Λαδένιος, ένας μεγάλος άδειος ντενεκές λαδιού που αποφασίζει με το έτσι θέλω να γίνει ο αρχηγός τους. “Λοιπόν, κύριε Λαδένιε, δεν χρειαζόμαστε αρχηγό, κυβερνήτη όπως είπες“, λένε τα ντενεκεδάκια. Κι εκείνος θα τους απαντήσει “Φαίνεται, ντενεκεδάκια μου, ότι δεν καταλάβατε καλά. Αποφάσισα να σας κυβερνήσω και θα το κάνω“. Σε αυτές λοιπόν τις προτάσεις περικλείεται όλη η ουσία του έργου και πώς η Ευγενία Φακίνου επέλεξε να μιλήσει στα παιδιά μέσα από ένα παραμύθι για την δικτατορία του ’67, ένα παραμύθι που έμελλε να λογοκριθεί, να κατέβει η παράσταση του αντικειμενοθεάτρου με πρόφαση ότι το “Κύτταρον” που τη φιλοξενούσε δεν είχε άδεια χρήσης, να μεταφερθεί η ιστορία σε βιβλίο, ένα βιβλίο-σύμβολο που περιγράφει μια πολύ ταραγμένη περιόδο για την Ελλάδα, να παιχτεί επανειλημμένα σε σχολεία από μαθητές, ενώ ο δίσκος (που κυκλοφόρησε το 1980) με τις μουσικές του Γιάννη Μαρκόπουλου και τους στίχους της ίδιας της συγγραφέως, έχει πια κάνει αυλάκια από τα τόσα πολλά παιξίματα. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος. Για παιδιά 5+ ετών.

 

Στα βιβλιοπωλεία θα βρείτε την εικονογραφημένη έκδοση της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου, από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος που έχει γράψει ο Φίλιππος Μανδηλαράς, σε εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια. Ο Μανδηλαράς και εδώ, όπως και στα περισσότερα από τα βιβλία του για παιδιά προσχολικής ηλικίας, χρησιμοποιεί τον ομοιοκατάληκτο στίχο, προσπαθώντας να κάνει πιο εύκολα κατανοητή την ιστορία στους μικρούς του αναγνώστες. Για παιδιά 5+ ετών.

 

Ο Τζάνι Ροντάρι ήταν από αυτούς τους συγγαφείς που, μέσα από τις γεμάτες χιούμορ ιστορίες τους, μπορούσαν να μεταφέρουν στα παιδιά αλήθειες για τον κόσμο που ζούμε, χωρίς να τα φορτώνει με περιττές περιγραφές βίας. Στο βιβλίο του “Ο Κρεμμυδάκης και η παρέα του” (Κέδρος) γνωρίζουμε τον Κρεμμυδάκη, ένα πανέξυπνο, κατεργάρικο αγόρι που δεν αντέχει την αδικία, και τον πρίγκιπα Λεμόνη, έναν αντιπαθή, μοχθηρό και ανόητο κυβερνήτη. Οι δυο τους θα βρεθούν αντιμέτωποι όταν ο Κρεμμυδάκης θα αποφασίσει να αγωνιστεί για την ελευθερία ενός ολόκληρου λαού (λαχανικών). Οι καλοί, οι οποίοι ζουν καταπιεσμένοι υπακούοντας τυφλά στους παράλογους νόμους του τύραννου Λεμόνη, με καθοδηγητή τους τον Κρεμμυδάκη θα καταφέρουν να κατατροπώσουν τους κακούς